آسیب شناسی جنبش دانشجویی

روز22اسفند،سالروز شهادت»محسن جهانسوزی» یک دانشجوی مبارز از دانشجویان دانشگاه تهران است.دانشجویی که به رغم عدم وجود مدرک مبنی بر ارتباط با بیگانگان( روسها)،و تنها به این دلیل که رفتارش به مذاق حاکمیت خوش نمی آمد در سال1318به اعدام محکوم شد! و چه زیبا و غرورانگیز به شهادت رسید آن هنگام که از بستن چشمانش در هنگام تیرباران سر باز زد و با فریاد «زنده باد ایران»، برگ  زرینی را در دفتر دانشجویی رقم  زد و مهر سیاهی بر پرونده دیکتاتور صفتان!(روحش شاد) .تمام انچه که می بینیم تکرار همان حکومت رضاخانی است اما اینکه چرا حاکمیت بر این گمان است که عاقبتش آن گونه نخواهد شد از آن دست معایبی است که باید به سایر نقصان های این حاکمان اضافه کرد.

جنبش دانشجویی و حاکمیت:

چندروز پیش خبری خواندم از سخنرانی رحیم صفوی مبنی بر اینکه در دانشگاه ها نیروهای وفادار به رهبری و نظام کم شده اند و باید تلاش کنیم تا از ادامه این روند جلوگیری کنیم یا سعی کنیم این جو و محیط را تغییر بدهیم.برایم خیلی جالب بود.دوستان بعد از اینکه تمامی راه ها و روزنه های هرگونه اعتراض و بروز حرف مخالف را بستند و اگر هم هنوز صدایی بود خفه کردند حالا به این نتیجه رسیدند که چرا اصلاً باید جایی داشته باشیم که چنین انسانهایی از آن بیرون بیایند و ما بعد باید کلی هزینه  انرژی برای مقابله صرف کنیم!چرا از اول راه جلوشان را نگیریم و الکی داریم کار خودمان را زیادتر می کنیم!هرچند اقداماتی از این قبیل در گذشته وجود داشت اما سخنان این چندروزه که از افراد مختلف که مستقیماً و غیرمستقیم با این نهاد در ارتباط اند می شنویم ،گویی این بار این سری اقدامات قرار است در بعدی وسیع تر و ریشه ای تر عمل شود هرچند که نمونه آن را امسال در دانشگاه خودم دیدم و فهمیدم تلاش برای رفتن به مقطع بالاتر کاری عبث در آینده می باشد.در هرحال آنچه که باعث تعجب من شده است، نادانی و کج فهمی بیش از انتظاری است که از این دوستان میبینم!آیا بالواقع گمان کرده اند با این حرکت می توانند صداهای مخالف را خفه کنند؟آیا جلوگیری از حضور این افراد در محیطی مثل دانشگاه مانع از گردهم آمدن آنها در محیط هایی دیگر می شود؟آیا اینان متوجه نمی شوند این اقدامات حرکات و اقدامات، اعتراضی دانشجویی را به فعالیت های زیرزمینی می کشاند!آخر نادانی تا چه حد؟ خاموش کردن صداها به این نحو تا چه زمانی میسر است؟آن هم در ایران با چنین جمعیت جوانی!این جمعیت دانشجویی مخالف ،در آینده ای نه چندان دور تربیت کننده نسل فردای این سرزمین اند!با یک سرانگشتی هم می توان به این نتیجه رسید که این حرکت نه تنها سودی ندارد که عاقبتی ناگوار تر را برای حاکمیت اقتدارگر را فراهم می آورد!شاید گمان برده اند تاریخ استثا قائل خواهد شد و سرنوشت اینان جدای از دیکتاتوران سابق رقم خواهد خورد؟گویی واقعاً خود دروغهای خود را باور کرده اند که تمامی این اقدامات در راه حفظ دین است و خدا هم طرف آنهاست! چه غافلند اینان که گویی نمی دانند سنت خدا تغییرناپذیر است و هر ظالمی عاقبت رفتنی است. از بعد دینی هم اگر نخواهیم اینگونه سخن برانیم،مسیر روند تاریخ مبین این روند است کما اینکه انسان امروزی به این حقیت ایمان دارد آزادی حق اوست و کسی حق ندارد او را از آنچه که حق اوست محروم بدارد و منطق زور و خشونت در تجربه بشر کنونی محکوم به شکست است.

جنبش دانشجویی و آسیب شناسی آن:

تقریباً بیش از نیمی  مبارزات و پیگیری حق در ایران از سوی کسانی مطالبه می شود که نام دانشجو را با خود به همراه دارند.مبارزه با استبداد و دیکتاتوری همیشه از اهداف دانشجویان به حساب می آمده و می آید و دانشجو به عنوان نماد مبارزه با استبداد در این دهه خصوصاً همواره در اولین رده این مبارزات سیاسی بوده است اما به نظر می رسد شاید در مقابل عوامل دیکتاتوری به اندازه ای توانسته اند ابراز وجود کنند اما به توفیق چندانی دست نیافتند و یا به عبارتی هزینه هایی که در این راه پرداخته است بیش از عایدات آن بوده است.

من به عنوان یک دانشجو و بر مبنای دانسته های اندک خودم و تجربیاتی که از دوران گذشته دیده ام  آنچه که خود تجربه کردم علت این امر را سیاسی شدن بیش از حد این فعالیت ها می دانم.فعالیتی هایی که نه به پشتوانه اندیشه و تفکر و بحث و نتیجه گیری فردی و جمعی به آن رسیده باشند ،که بیشتر آلوده و بر مبنای خواست سیاسی یک جناح است.فرقی نمی کند.10سال پیش،2خرداد 77،دانشگاه تهران و آن استقبال گرم و پرشور از سخنرانی خاتمی،پایان دوره همراه با شعار علیه او ، به نظر شما چنین عملکردی نشان دهنده یک رفتار منطقی است؟درست است که عکس العمل دانشجویان به دلیل عملکرد ضعیف  خاتمی در برهه ای از زمان بود،اما به نظر من هر دو برخورد از دانشجویان برگرفته از احساسی بود که نه آن هنگام که برایش دست و هورا می زدند و نه آن هنگام که او را خائن می نامیدند بر گرفته از منطق بود و اینها همه به این دلیل است که دانشجو به جای اینکه به عنوان یک منتقد آگاه و آزاداندیش رفتار کند همواره خواسته و ناخواسته به ساز این و آن بوده است.این سخن من به معنای آن نیست که دانشجو طرف هیچ  حزبی نباشد و مقاصد مطلوب خود را در جناحی دنبال نکند اما اگر بخواهد امروز هم به همین روند ادامه دهد راه را اشتباه رفته است.به نظر من امروزه جنبش دانشجویی و حرکت اعتراضی آن باید متفاوت از حرکتهای اعتراضی مردم کوچه و خیابان  و یا دیگر صنوف مثل کارگری باشد. امروز ، دانشجو باید به این بیندیشد که چه اندیشه ای برایش مهم است،در قید و بند افراد نباشد،وفکر کردن و آگاه کردن خود از آنچه که به دنبال آن است و دغدغه آن را دارد را به عنوان اصلی ترینبخش در پیگیری خواسته های خود بداند؛ و باید دیگر به این نتیجه رسیده باشد که تنها در تظاهرات های دانشگاهی اتفاقی نمی افتد.حرکت دانشجویی ما باید به سمتی برود که شناسنامه افکار آنها به عنوان مبنایی برای دیگر اقشار جامعه باشد.دانشجو جماعت اگر می گوید من «دموکراسی» می خواهم،حکومت «سکولار» می خواهم و یا لیبرال ،بداند چرا و بر چه مینایی.به نظر من ،که بر این اعتقادم رنج سنی من و همفکرانم در دانشگاه و یا در جامعه به نسبت جمعیت بالایی است، در این مدت بیست و چند سال تمام حقایق به ما گفته نشده و یا به عبارت بهتر نظام آموزشی آنچه را که مطلوب می دانسته در گوشمان فرو برده،اما اکنون که بیدار شده ایم  و شاید دوستانی زودتر،وظیفه ای بر دوشمان است که اگر گمان می کنیم و بر آن ایم که در قالب دانشجو بودن اعتراض خود را بیان کنیم،باید سبک اعمال و اندیشیدنمان را تغییر دهیم.در پی تحلیل و بررسی باشییم،به پشتوانه اندیشه گام برداریم نه فقط بر مبنای چهار خواسته سیاسی ،شعار و تظاهرات که در هر دوران به رنگی در می آید!باید به گونه ای مقاصد خود را دنبال کنیم و اعتراضمان را بیان کنیم،که سبک اعتراض دانشجویی شناخته شده باشد به آگاهی و اندیشه،که دیگر اقشار بر این جنبش و بر این دانشجو استناد کنند.

به نظر من اگر می خواهیم این حرکت های دانشجویی که امروزه بالاترین هزینه ها را پرداخته است،به ثمر بنشیند راهی جز اقدام بر مینای اندیشه و به پشتوانه آن نیست و این کار هم کار سختی نیست! اگر هرکدام از ما،تک تک و هرکس به نوبه خود بداند و بفهمد آنچه را که می خواهد و با تفکر و اندیشه به ان رسیده باشد، در اثر ارتباطات این فرهنگ غالب دانشجویی شودآنگاه هرکس خود این گونه نبوده از بی آگاهی و بی خردی  خود خجالت کشیده و سعی بر آن می برد تا از قافله خرد عقب نیفتد؛ آن وقت است که با رفتن و تمام شدن دوران دانشجویی در هر دوره شاهد کم و زیاد شدن فعالیت ها نمی شویم چرا که دیگر اندیشه ها ماندگار شده اند و نه افراد! آن وقت تفکر و افکار است که توسط افراد پی گرفته می شود نه افراد !هنگامی که اندیشه ملاک شود و بر مینای آن اقدام شود هم مقابله با آن سخت می شود و هم از بین بردن و ساکت کردن و خفه کردن آن.

بیاییم کمی بیشتر به این نکته توجه کنیم و سعی مان بیشتر بر این باشد که تصمیمات و اقداماتمان بیشتر بر پشتوانه ای استوار باشد نه رها و فارغ  از هر گونه مبنا و اندیشه ای.